21. dec, 2019

enkele aandachtspunten op een rijtje

Enkele aandachtspunten op een rijtje: • Neem medicatie minstens een half uur voor de maaltijd in en bij voorkeur op een nuchtere maag. Een volle maag zorgt ervoor dat het langer duurt eer uw medicatie opgenomen wordt. • Om uw medicatie in te nemen, zijn alle eiwitarme dranken goed (water, sap, limonade, thee, fruitmoes…). Vermijd de inname met melk, melkproducten (yoghurtdrank) en pompelmoessap. • Tracht de inname van eiwitrijke voedingsmiddelen (melkproducten, vlees, vleeswaren, vis, ei,…) te spreiden over de dag. Schakel zuivelproducten liever in als tussendoortje, vermijd ze bij de hoofdmaaltijd. • Neem de maaltijd met de grootste hoeveelheid eiwitten liefst op het eind van de dag. Kies op restaurant voor een eiwitarm voorgerecht of vraag meer groenten. Het eiwitgehalte in voedingsmiddelen De aanbevolen dagelijkse hoeveelheid eiwitten voor volwassenen bedraagt 0,8 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht. Laat eiwitten niet zomaar weg. Uw lichaam heeft ze nodig als bouwstof en voor het bestrijden van infecties. Voorbeeld: 0,8 gram x 65 kg = het is aanbevolen om dagelijks 52 gram eiwit in te nemen via de voeding. gram eiwit per 100gr/ml Kaas - Jonge - Gruyère - Mozzarella - Mascarpone - Parmezan 25 29 20 7,5 40 Biefstuk 20 Gekookte ham 16,5 Rauwe ham 24,5 Halfvolle melk 3,4 Magere yoghurt 4,2 Volle yoghurt 3,8 Wit brood 9 Bruin brood 9,8 Volkoren brood 5,6 Patiënt: ......................................................... Datum: ............../................../...................... 4 • Neem uw tijd om te eten (ook als u geen honger hebt) en zorg voor voldoende variatie. Verandering van spijs doet eten. Wissel daarom goed af in smaken (zout-zuur), temperatuur (koud-warm), structuur (krokant-zacht) en bereidingswijze (grillen, stomen, stoven). • Consumeer een bouillon of soep ongeveer 1 uur à 30 minuten voor de maaltijd. • Drink niet te veel tijdens of vlak voor de maaltijd. • Vermijd koolzuurhoudende dranken en gefrituurde producten. Deze bezorgen u snel een vol gevoel. • Hebt u na de maaltijd geen plaats meer voor een dessert, dan kan dit ook als vieruurtje worden gegeten. • Als u geen zin hebt in warme gerechten, eet dan brood of een salade. • Denk ook eens aan een wandeling of een beetje beweging (buitenlucht!) om de eetlust op te wekken. Na de maaltijd helpt het de vertering dan weer een handje. • Eet in gezelschap. Voedingsgerelateerde problemen Afhankelijk van uw medicatie, kunnen er enkele ongemakkelijkheden optreden. Deze problemen situeren zich voornamelijk in het maagdarmstelsel. De meest voorkomende worden hieronder opgesomd. Vaak kunnen enkele eenvoudige aanpassingen aan uw voeding al het grootste deel van de klachten wegnemen. Minder eetlust Geen eetlust of anorexie is een vervelende bijwerking die vele zieke mensen treft. Ook parkinsonpatiënten kunnen ermee te maken krijgen. Tips om uw eetlust aan te wakkeren: • Eet meerdere kleine maaltijden per dag. • Een aperitiefje kan uw eetlust aanwakkeren. Vooral niet-gezoete dranken werken eetlustopwekkend. Bespreek met uw arts of alcohol toegelaten is. • Zorg dat de maaltijden er aantrekkelijk uitzien en aangenaam ruiken. 5 Misselijkheid Merkt u dat uw medicatie misselijkheid veroorzaakt, bespreek dit dan zeker met uw arts. Vermijd een lege maag of een te lage vochtinname, aangezien deze misselijkheid nog bevorderen. Tips om de misselijkheid te verminderen: • Zorg dat u regelmatig eet. Vaak is de misselijkheid erger op een lege maag. Gebruik dus systematisch een tussendoortje. • Eet en drink waar u zin in hebt en forceer niets. • Eet op tijdstippen waarop de misselijkheid minder is (eventueel ook ’s nachts). • Tracht uw maaltijden goed te spreiden. Eet bijvoorbeeld geen soep bij uw hoofdmaaltijd, anders wordt uw maaltijd te volumineus. Eet dus meerdere, kleine maaltijden per dag. • Zorg voor voldoende variatie. Vermijd te vetrijke (bijvoorbeeld gefrituurde) maaltijden, omdat deze de maaglediging vertragen en zo misselijkheid in de hand werken. • Drink voldoende en bij voorkeur in kleine slokjes. Opgelet, bruisende dranken geven u makkelijk een onaangenaam, opgeblazen gevoel. Obstipatie (moeilijke ontlasting of verstopping) Door de ziekte van Parkinson kan de werking van de darmspieren veranderd zijn. Indien u minder dan 3 maal per week ontlasting heeft, mag er gesproken worden van obstipatie. Wat kunt u doen? • Geef steeds de voorkeur aan volkoren producten. Denk ook aan volkoren pasta, bruine rijst, volkoren beschuiten en volkoren koeken. • Gebruik dagelijks minimum 2 stukken fruit en 300 gram groenten. Probeer ook bij de tweede broodmaaltijd een portie groenten te eten. • Drink minimaal 1,5 liter water per dag. • Zorg voor zoveel mogelijk lichaamsbeweging. • Bij de apotheek kunt u voedingsvezels kopen die ingenomen kunnen worden met bijvoorbeeld yoghurt. • Voedingsmiddelen die de stoelgang bevorderen zijn: pruimen, kiwi, peperkoek, fruitcompote, havermoutpap, vers appelsiensap… • Probiotica (Yakult®, Actimel®, Activia®…) kunnen soelaas bieden. Indien u na enkele weken geen effect onder- 6 vindt, mag het gebruik ervan gestopt worden. • Als aanvulling kunt u zemelen, zaden (bv. gemalen lijnzaad) of voedingsvezels (apotheek) gebruiken. Deze kunnen verwerkt worden in yoghurt, melk, karnemelk, vla, pap, thee, water, vruchtensap, soep, bouillon, gekookte groenten, fruitsla.,… Ongewild vermageren Sommige parkinsonpatiënten beginnen al enkele jaren voor het stellen van de diagnose af te vallen. Oorzaken hiervoor kunnen onder andere verlies van eetlust of slikproblemen zijn. Als u last hebt van onwillekeurige bewegingen (dyskinesie) verbruikt u ook meer energie. Te veel gewicht verliezen kan een sterke invloed hebben op de levenskwaliteit en kan evolueren tot ondervoeding. Wat kunt u doen? Zorg ervoor dat uw voeding meer energie (kilocalorieën) bevat. Raadpleeg hiervoor de energierijke voedingstips verderop in de brochure. Bepaal wekelijks uw lichaamsgewicht en hou deze gegevens eventueel bij in een voedingsdagboekje. Ongewenste gewichtstoename Bepaalde parkinsonmedicatie kan uw gewicht doen toenemen. De diëtiste kan u helpen afvallen indien dit wenselijk is. Afname van geur en smaak Wat kunt u doen? • Compenseer smaakverlies door extra suiker, zout en kruiden toe te voegen. • Voeg een kruidenmarinade (bv. pesto) net voor het opdienen toe. Vermijd te pikante of te hete gerechten, want deze kunnen uw smaakpapillen aantasten. • Eet langzaam en neem kleine porties. • Neem voldoende tijd om te kauwen, tijdens het kauwen komen de aroma’s vrij. • Drink geregeld een glas water. Bij een droge mond werken de smaakpapillen minder goed. • Rook niet, nicotine tast de smaakpapillen aan. • Vermijd langdurig contact met sterke geuren zoals bijvoorbeeld parfum. • Vermijd te hete of te pikante voeding. • Wissel smaken en voedingscomponenten af tijdens het eten: vlees, groenten, saus, aardappelen afwisselend innemen. • Wissel af en experimenteer. Zaken die u vroeger niet graag at, lukken nu misschien beter.