19. dec, 2017

spreek over wat je zelf wil

Wat en hoe

Wat is een wilsverklaring?

Een wilsverklaring is een document waarin u aangeeft wat uw wensen zijn rondom uw behandeling of levenseinde. Deze verklaring wordt gebruikt als u zelf geen beslissingen meer kunt nemen. Bijvoorbeeld als u in coma ligt of een zwaar ongeluk krijgt en daardoor niet meer kunt praten met uw arts. Door uw behandelwensen vast te leggen in een wilsverklaring, voorkomt u dat anderen op zo’n moment voor u (moeten) beslissen.

Wel of niet behandelen?

In een wilsverklaring beschrijft u meestal wat uw wensen zijn rondom ingrijpende medische handelingen. Welke handelingen moet een arts juist wel of niet uitvoeren? Een aantal voorbeelden van dingen die u in een wilsverklaring kunt zetten:

  • Afzien of staken van een behandeling (behandelverbod), bijvoorbeeld bij chemotherapie, bestraling, bloedtransfusie, gebruik antibiotica, morfine.
  • Wel of niet stoppen met reanimeren.
  • Wel of niet stoppen met beademing.
  • Wel of niet stoppen met eten en drinken.
  • Palliatieve zorg en palliatieve sedatie.
  • Euthanasie en hulp bij zelfdoding.
  • Het doneren van uw organen.
  • Ter beschikking stellen van uw lichaam.
  • Wie voor u mag beslissen als u dat zelf niet meer kunt (vertegenwoordiger aanstellen).

Wilsverklaring opstellen

Een wilsverklaring mag getypt, gedrukt of zelfs handgeschreven zijn. Een zelf geschreven wilsverklaring (met datum en uw handtekening) is even rechtsgeldig als de beschikbare verklaringen van de notaris of van verenigingen.  Belangrijk is wel dat u duidelijk beschrijft onder welke omstandigheden u wel of niet meer behandeld wilt worden.  Daarnaast moet duidelijk zijn dat de wilsverklaring een vrijwillig en weloverwogen verzoek is. Bij Tips vindt u een stappenplan voor het opstellen van een wilsverklaring.

Bespreek uw wilsverklaring

Het is belangrijk dat uw naasten en arts weten dat u een wilsverklaring heeft. Zo kunnen zij ervoor zorgen dat uw wensen uitgevoerd worden. Bespreek een schriftelijke wilsverklaring altijd met uw arts, ook als daar nog geen directe aanleiding voor is. Het is van groot belang dat hij weet wat u wilt, maar ook dat u weet wat uw behandelaar wil en wat hij voor u kan betekenen. Een arts mag weigeren bepaalde handelingen uit te voeren. Zo is een arts bijvoorbeeld nooit verplicht om aan een euthanasieverzoek te voldoen.

Levenstestament

Naast een wilsverklaring kan het nuttig zijn een levenstestament te maken. In een levenstestament benoemt u iemand die zich ontfermt over bijvoorbeeld uw bankzaken en bezittingen, wanneer u daar door ziekte of ongeval niet meer toe in staat bent. Maar ook iemand die bijvoorbeeld medische beslissingen voor u mag nemen of persoonlijke wensen uitvoert. De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) heeft hierover het boekje'Waar zeg ik JA tegen?' (pdf) uitgegeven. Hierin staat onder andere wat de taken en verantwoordelijkheden zijn van de degene die uw belangen behartigt of hiervoor is gevraagd (de gevolmachtigde).

Spreek op tijd over uw laatste levensfase

Tips

1. Spreek over uw levenseinde met anderen

Wat is voor u passende zorg in uw laatste levensfase? Wat wilt en verwacht u in de laatste fase van uw leven? Ga tijdig in gesprek over het levenseinde. Bijvoorbeeld met uw partner of kinderen. Zo houdt u zelf invloed om keuzes te maken en uw grenzen aan te geven.
Bekijk ook ons e-book 'Praat op tijd over uw levenseinde' >>

2. Vraag hoe anderen omgaan met levenseindevragen

Praten over het levenseinde is zinvol. Ook als u niet ziek bent, of nog geen hoge leeftijd heeft. Veel mensen vinden het moeilijk om keuzes vast te leggen over een situatie die er nu nog niet is. Hierover praten met vrienden kan u aan het denken zetten.

3. Leg uw wensen vast

Zet in een wilsverklaring hoe u zou willen dat uw arts handelt in uw laatste levensfase. Het hoeft geen uitgebreide verklaring te zijn, als maar duidelijk is wat u wilt. U kunt verder vastleggen wie er voor u mag beslissen, als u dat zelf niet meer kunt. Een zelf geschreven wilsverklaring (met de datum en uw handtekening) is even rechtsgeldig als de verklaringen van de notaris of verenigingen. Het moet duidelijk zijn dat het een vrijwillig en bewust verzoek betreft.

4. Bespreek uw wensen met uw huisarts

Het is van belang dat uw huisarts weet wat u wilt, én dat u weet wat uw huisarts voor u kan betekenen. Uw huisarts moet per situatie inschatten of hij een behandeling zinvol vindt en of hij uw wensen opvolgt. Ook moet de arts een behandeling voor zijn eigen geweten kunnen verantwoorden. Het kan zijn dat uw huisarts uw wens niet zelf wil uitvoeren, bijvoorbeeld bij euthanasie. In dat geval moet hij een collega, vragen uw wens uit te voeren.

Het is zinvol om bij de keuze van een zorgverlener op tijd het gesprek over euthanasie aan te gaan. U weet dan wat u van elkaar kunt verwachten.

5. Laat uw wilsverklaring opnemen in uw medisch dossier

Wanneer u de wilsverklaring bespreekt met uw arts, vraag dan gelijk of hij de wilsverklaring opneemt in uw medisch dossier. Let wel op dat als u uw wilsverklaring wijzigt, deze wijzigingen ook worden doorgevoerd in uw medisch dossier.

6. Beschrijf duidelijk uw wensen en omstandigheden

Beschrijf zo precies mogelijk onder welke omstandigheden u wel of niet meer behandeld wilt worden. Bijvoorbeeld als u in een (onomkeerbaar) coma raakt of als u wordt getroffen door een beroerte. Er zijn aandoeningen waarbij de patiënt de ene keer wel en de andere keer niet zelf kan beslissen. Bijvoorbeeld bij een psychiatrische aandoening, lichte verstandelijke beperking of bij beginnende dementie. Het is zinvol om rekening te houden met een aantal van deze omstandigheden en wat u in die situaties zou willen. U kunt vooraf ook iemand uit uw eigen omgeving benoemen om namens u op te treden als vertegenwoordiger. U moet deze persoon wel vooraf schriftelijk machtigen (toestemming geven).

7. Zoek naar informatie over wilsverklaringen

Er zijn verschillende patiënten- en belangenverenigingen waar u terecht kunt voor informatie. Bijvoorbeeld

8. Bekijk uw wilsverklaring regelmatig

Uw wilsverklaring blijft altijd geldig. Bedenk wel dat uw wensen kunnen veranderen. Bij een oude wilsverklaring kan de arts ook gaan twijfelen. Deze twijfel voorkomt u door uw wilsverklaring om de vijf jaar te bekijken en bespreken met uw naasten en dokter.