4. mrt, 2018

kranten artikel

Duizenden Belgen nemen de pillen die Hardy volgens topdokter tot moorden dreef. Moeten we ons zorgen maken?

Duizenden
 Belgen nemen de pillen die Hardy volgens topdokter tot moorden dreef. Moeten we ons zorgen maken?

Volgens schattingen zouden een paar duizend Belgen al te maken hebben gekregen met vreetbuien, gokverslaving of verhoogde seksuele driften door de pillen die ze nemen tegen parkinson. Maar kan je er ook een moordenaar van worden? “Daar is geen bewijs voor”, zegt neuroloog Wim Vandenberghe (UZ Leuven).

Er zijn in België naar schatting 40.000 mensen in behandeling voor de ziekte van Parkinson. ­Kunnen die pillen een moordenaar van je maken?

“Er is geen enkele wetenschappelijke basis voor zo’n bewering”, zegt professor Wim Vandenberghe van de dienst Neurologie aan het UZ Leuven. Hij is een van de grootste autoriteiten rond de ziekte van Parkinson in ons land. “In de wetenschappelijke literatuur zijn in de afgelopen decennia enkele gevallen gerapporteerd van parkinsonpatiënten die medicatie ­innamen tegen die ziekte en die ­iemand aangerand hebben. Maar zelfs daar is het de vraag of er een link is.”

Duizenden Belgen nemen de pillen die Hardy volgens topdokter tot moorden dreef. Moeten we ons zorgen maken?
FOTO: PHOTO NEWS

Welke bijwerkingen zijn er dan wel bekend?

“Tien tot vijftien procent van patiënten die ermee behandeld worden, krijgt met een zogenoemde impulscontrolestoornis (ICS) te maken”, zegt Vandenberghe. “Dat kan een toegenomen ­neiging zijn om te gokken, koopwoede, of hyperseksualiteit, een toegenomen libido. Of een enorme trek in zoetigheden – plots een hele taart willen opeten. Maar hyperseksualiteit is natuurlijk nog geen agressie. En al zeker geen neiging om één of meerdere moorden te plegen.”

Om welke pillen gaat het precies?

Neuroloog Chris van der ­Linden verwees in de ­rechtbank naar het middel Mirapexin. “Er zijn er verschillende van dat type”, zegt professor Wim Vandenberghe. “Parkinson maakt dat je een tekort aan de stof dopamine hebt in je hersenen: dat geeft de hersenprikkels door aan je spieren, en zo kun je vlot bewegen. Bij parkinson­patiënten wordt dat aangetast. Medicatie als Mirapexin grijpt daarop in. Ze maakt dat patiënten weer ­beter kunnen bewegen.”

Duizenden Belgen nemen de pillen die Hardy volgens topdokter tot moorden dreef. Moeten we ons zorgen maken?
FOTO: PHOTO NEWS

Moet ik me zorgen maken als mijn opa die pillen neemt?

“Het kan zijn dat hij ook te maken krijgt met bijvoorbeeld die verhoogde seksuele drift”, zegt Vandenberghe. “Die ­bijwerkingen staan ook vermeld in de bijsluiters. Dokters moeten dat goed opvolgen.”

Waarom worden zulke middelen dan nog voorgeschreven?

“Omdat ze, los van die mogelijke bijwerkingen, zeer goed werken”, zegt Vandenberghe. “Patiënten functioneren ­beter, kunnen weer stappen, ze worden handiger en kunnen weer beter praten.”

Zijn er nog rechtszaken overhoop gegooid door ­medicijnen?

In Nederland woedt al jaren een debat over of antidepressiva kunnen leiden tot agressief gedrag en zelfs moord. Twee hoogleraren willen de moordzaak tegen de Fries Ids Idsardi laten herdoen. Hij schoot in 2008 drie mensen neer nadat hij een dubbele ­dosis paroxetine had geslikt. Volgens het Nederlandse kenniscentrum Lareb is er een verband tussen antidepressiva en agressie.

De pil of eigen wil?

De pil of eigen wil? FOTO: TOM PALMAERS

“We zijn allemaal een beetje psychopaat, maar Hardy is er een met alle verkrijgbare opties. Kortom, een heel slecht mens.”

Renaud Hardy is aartsgevaarlijk. Eén van de gevaarlijkste mensen van het land, zelfs. Daar zijn alle psychiaters het over eens. Neuroloog Chris van der Linden wil er zelfs een artikel aan wijden in de internationale vakliteratuur. Maar hoe hij zo geworden is en of hij naar de gevangenis, dan wel de psychiatrie moet, daarover verschillen ze grondig van mening. “Hij is wel toerekeningsvatbaar”, zegt de ene psychiater. “Maar toch niet helemaal”, zegt de andere. Ga daar als jury maar mee aan de slag.

Honderd jaar geleden zou men Renaud Hardy als een gril van de natuur op sterk water gezet hebben, maar vandaag schrijft hij medische geschiedenis. Zo uniek is hij. Neuroloog Chris van der Linden zei het gisteren zelfs letterlijk: “Dit is zo’n uitzonderlijk geval dat het zelfs nog niet beschreven is in de literatuur. Ik ben van plan om zijn casus op een internationaal medisch congres voor te stellen”, zei hij.

Van der Linden had het dinsdag al aangekaart: Renaud Hardy heeft door het gebruik van zijn parkinsonmedicijnen vanaf 2010 de zeldzame Impuls Controle Stoornis (ICS) ontwikkeld en is daardoor gewelddadig en sek­sueel geobsedeerd geraakt. Wetsdokter Walter Van den Bogaert en de gerechtspsychiaters Dirk Steemans en Nathalie De Vos spraken dat niet ­tegen, maar ze betwijfelen of dat ook tot lustmoord leidt.

“Ik heb vannacht alle internationale literatuur over ICS bekeken en sinds de jaren 80 zijn er 31 gevallen geregistreerd waarbij de patiënt seksueel afwijkend gedrag vertoonde”, zei Van den Bogaert. “Dat gaat van voyeurisme tot hijgtelefoontjes, masochisme, sadisme en dierenliefde tot zelfs pedofilie en twee gevallen van verkrachting. Maar er staan geen lustmoorden of zwaar geweld tussen. Daar is geen enkel wetenschappelijk bewijs voor.”

Iemand moet de eerste zijn

Chris van der Linden was niet uit zijn lood te slaan. “Zie je wel, dat maakt Hardy zo exceptioneel. Iemand moet de eerste zijn. En dat is Hardy. Bovendien: die twee verkrachtingen, noem je dat geen geweld? Wat dokter Van den Bogaert zegt, sterkt me nog in mijn overtuiging dat de oorzaak bij de medicijnen ligt.”

Parkinson heeft er alleszins mee te maken, daar waren alle dokters het wel over eens. En zijn impulscontrolestoornis ook. Volgende vraag is dan in hoeverre je Renaud Hardy nog verantwoordelijk kan stellen voor zijn daden. “Voor de volle 100 procent. Er is geen sprake van onweerstaanbare dwang: hij kon vrij beslissen om wel of niet te doden en te verkrachten. Hij is toe­rekeningsvatbaar”, zei Dirk Steemans. “Hardy moordt vooral omdat hij een kernpsychopaat is. En dat was hij ook al voor zijn ziekte.”

IJzeren staaf

Zijn collega Chris Dillen, die door de verdediging gecontacteerd werd, was minder categoriek. “Er is een geval ­bekend van een spoorwegarbeider die een ijzeren staaf door zijn voorhoofd kreeg en daardoor extreem geweld­dadig werd. Kan je die man dan volledig verantwoordelijk stellen? Zo eenvoudig is dat allemaal niet.”

“Idem voor Hardy: de diagnose parkinson was hoe dan ook een scharniermoment. Kan je hem de hersenbeschadiging door zijn ziekte en door de nevenwerkingen van zijn medicijnen aanrekenen? Wie aan ICS lijdt, kan zijn impulsen niet tot in het oneindige controleren. Die spanning stijgt voortdurend en loopt zodanig op dat de dijk onvermijdelijk moet breken. Dan wordt de drang een dwang. Onweerstaanbaar.”

De discussie die zich daarna ontspon was er één van de kip of het ei. Was Hardy al een psychopaat voor hij parkinsonmedicijnen kreeg? “Ja”, zegt psychiater Dirk Steemans. “Zijn vrouwenhaat, zijn machtsdrang en zijn woede waren er voeger ook al.”

“Ja”, zegt ook psychiater Chris Dillen. “We zijn allemaal een beetje psychopaat, maar Hardy is er een met alle verkrijgbare opties. Kortom, een heel slecht mens.”

Chris van der Linden vond dat ze oogkleppen op hadden. “Zou hij zonder parkinson aan het moorden geslagen zijn? Nee. De vijftig jaar voor zijn ziekte is hij nooit in aanraking gekomen met het gerecht.”

Kan zijn, maar voor Steemans was er meer aan de hand: “De cocktail van psychopathie en zijn verslaving aan cocaïne, viagra en aan zijn seksslavin Doris C. maakten van hem een seriedoder. Was hij niet opgepakt, er waren zeker nog meer slachtoffers gevallen.”

Het ergste soort

De juryleden wilden vooral weten wat ze nu met Hardy aan moeten, maar ze gingen met lege handen naar huis. “Hij moet geïnterneerd worden. En als zijn medicatie dan afgebouwd wordt, zal er geen enkel gevaar meer zijn voor seksueel geweld”, zei Chris van der Linden. “Volstrekt niet akkoord”, antwoordden Chris Dillen en Dirk Steemans. “Ook als je bijstuurt blijf je met een psychopaat van het ergste soort achter. En daartegen helpt geen enkel medicament.”